HÃNG PHIM TRẺ


 

Thăng trầm tình yêu thời chiến trong chiến tranh

 (TGĐA) - Điện ảnh thế giới không thiếu những cung bậc tình yêu thời chiến làm tan chảy lòng người như Casablanca, The Forty First (Người thứ 41), Cold Mountain (Núi lạnh) hay Lust Caution (Sắc giới).... Ai đó bảo, điện ảnh Việt ra đời trong cuộc chiến và những mối tình đôi lứa hẳn cũng đầy câu chuyện hay. Lật lại lịch sử điện ảnh Việt, tình yêu thời nào cũng được nhắc tới, cũng có chia ly, dở dang, có hạnh phúc, đoàn tụ nhưng dường như, sự thổn thức vẫn còn lẩn khuất đâu đó.
 alt
Cánh đồng hoang là bài ca đẹp về tình yêu của cặp vợ chồng Ba Đô
Điện ảnh Cách mạng Việt Nam ra đời được đánh dấu bằng bộ phim Chung một dòng sông năm 1959. Nếu nhìn ở lăng kính này thì đó chính là một bộ phim tình yêu thời chiến với sự chia cắt đôi lứa giữa Hoài và Vận. Thế nhưng, ở thời kỳ mới ra đời, Điện ảnh, lúc đó là một thứ vũ khí văn hóa trên mặt trận tuyên truyền chứ không đơn thuần là một nghệ thuật thứ 7 nguyên vẹn. Thân phận tình yêu thời chiến chỉ là cái cớ để khích lệ lòng yêu nước của nhân dân, lên án chiến tranh phi nghĩa. Và không có gì đánh vào lòng người hay hơn bằng chính điều mà tất cả đều đang khao khát: đôi lứa được đoàn tụ, sum họp.
Chung một dòng sông được hai tác giả Cao Đình Báu – Đào Xuân Tùng viết từ năm 1958 và được hai đạo diễn Hồng Nghi – Hiếu Dân (Phạm Kỳ Nam) thực hiện đầu năm 1959. Phim ra mắt ngày 20/07/1959 kể về sự chia ly của cặp đôi Hoài và Vận ở hai đầu Nam - Bắc, bị chia cắt bởi ranh giới sông Bến Hải sau hiệp định Giơnevơ. Và để sum họp thực sự, họ phải đấu tranh để đất nước dành được độc lập. Hạnh phúc riêng của Hoài và Vận gắn bó với vận mệnh dân tộc.
 alt
Chung một dòng sông mượn câu chuyện tình yêu để khích lệ lòng yêu nước
Sau Chung một dòng sông, phim Việt tập trung vào những bộ phim ca ngợi hậu phương, ca ngợi người lính, khắc họa những nhân vật điển hình phục vụ cho mục tiêu thống nhất đất nước. Tình yêu trong cuộc chiến chỉ là những trường đoạn nhỏ xen kẽ vào như bất kỳ chi tiết đời sống bình thường của người dân, vẫn loanh quanh với tình cảm vợ chồng, hẹn hò hậu phương tiền tuyến, có thể nói là nhạt nhòa…
Những mối tình thời chiến bắt đầu có cái nhìn khá hơn, sâu hơn hay có thể nói là “tình” hơn khi bộ phim Tiền tuyến gọi của đạo diễn Phạm Kỳ Nam – Quốc Long ra mắt năm 1969. Dựa trên vở kịch sân khấu, lấy câu chuyện về ngành y trong bối cảnh chiến tranh, Tiền tuyến gọi bắt đầu có những mâu thuẫn cá nhân và từ đó cũng đề cập sâu hơn về tình yêu giữa nhân vật chính Vũ Khiêm (Trần Phương) và Hương Giang (Thanh Tú). Lần đầu tiên trong phim Việt có nhiều cảnh tình yêu đôi lứa được miêu tả với nhiều khuôn hình lãng mạn như cùng cắt hoa văn dán lên cửa kính, dạo chơi giữa trời đêm Hà Nội ngổn ngang không khí chiến tranh… Tuy vậy nó vẫn chưa phải là một câu chuyện tình yêu, thật tình yêu.
Chất thơ trong mối tình thời chiến hẳn bắt đầu được nhớ đến trong lịch sử điện ảnh Việt Nam với cái tên Cánh đồng hoang của đạo diễn Hồng Sến, ra đời năm 1979. Trên cái nền mênh mông nước của Đồng Tháp Mười, trong cái hào sảng của con người miền Nam, tình yêu của cặp vợ chồng Ba Đô – Sáu Xoa là bài ca đẹp, khắc họa đầy đủ những cung bậc của tình yêu. Sự lãng mạn, những yêu thương dung dị đời thường đến những hờn ghen, lo lắng tìm nhau, đau xót khi chồng hy sinh khiến người xem không khỏi xúc động. Những cung bậc tình yêu giản dị đó đã được các nhà làm phim xây dựng đủ để khán giả sẻ chia xúc cảm khi người vợ cầm súng lên trả thù. Chi tiết đắt giá cuối cùng đầy chất nhân văn cũng chính là bức ảnh vợ con rơi ra từ túi ngực người lính Mỹ bị bắn. Đó cũng là một thứ tình yêu chia xa mà người lính Mỹ bị chiến tranh vứt vào cuộc chiến phi nghĩa.
 alt
Thị xã trong tầm tay là câu chuyện tình yêu của nhà báo Vũ và Thanh
Sau bi kịch tình yêu tay ba của đạo diễn Huy Thành trong bộ phim Về nơi gió cát năm 1981 với ba nhân vật Lũy – Duyên – Sơn (mối tình éo le kiểu này cũng được đạo diễn Vương Đức kể lại bằng một câu chuyện khác trong Cỏ lau năm 1993 với câu chuyện của Thái  khi người chồng tưởng đã hy sinh trở về sau cuộc chiến) thì tình yêu cũng bắt đầu được quan tâm hơn ở giai đoạn này dù vẫn nằm trong bối cảnh chung của “mặt trận điện ảnh”. Sau Thị xã trong tầm tay (1982), với mối tình của nhà báo Vũ (Tất Bình) và Thanh (Quế Hằng) lấy bối cảnh chiến tranh biên giới thì bộ phim dài 4 tập của đạo diễn Long Vân – Biệt động Sài Gòn – khắc họa mặt trận tình báo với mối tình của Tư Trung (Quang Thái) và Huyền Trang (Thanh Loan). Vì che giấu thân phận, Huyền Trang phải sống dưới lốt một ni cô. Còn Tư Trung, để hợp thức hóa hình ảnh của mình, anh phải cưới Ngọc Mai (Hà Xuyên) – một chiến sĩ biệt động, con gái ông chủ hãng sơn Đông Á. Sự hy sinh cả về tâm hồn và thể xác của Huyền Trang là cái kết buồn cho một mối tình sinh ra trong thời chiến, tất cả vì một mục tiêu đất nước thống nhất.
Một tình yêu đầy chất thơ và lãng mạn ở thời điểm này chính là Chuyện cổ tích cho tuổi 17 (1986). Chuyện phim kể về An, một cô bé 17 tuổi đầy mộng mơ yêu một chiến sĩ ngoài mặt trận tên Thái chưa một lần gặp mặt mà chỉ nhặt được lá thư rơi của anh gửi về cho gia đình. Từ những câu chuyện của mẹ Thái, An đã gửi cho Thái những bức thư đầy tình cảm. Tuy chưa một lần gặp mặt, nhưng dường như An đã yêu Thái với tất cả tình yêu trong sáng, lãng mạn của tuổi 17… Chuyện cổ tích cho tuổi 17 xứng đáng là một thứ tình yêu trong veo qua những cánh thư, là một điểm nhấn lạ trong hàng loạt những bộ phim ngổn ngang về thời chiến.
 alt
Cặp đôi Tư Chung và Huyền Trang trong Biệt động Sài Gòn
Ở thời điểm năm 2000, bộ phim Chiếc chìa khóa vàng của đạo diễn Lê Hoàng (biên kịch Đoàn Minh Tuấn) chạm đến tình yêu đôi lứa ở một vấn đề bản năng hơn. Lấy bối cảnh chiến tranh đổ nát năm 1972 ở Hà Nội, cô y tá Nguyệt và anh chàng “tân binh” lính cao xạ tên Dũng phải lo thành hôn cũng như động phòng chỉ trong 24 giờ trước ngày nhập ngũ. Họ đã chạy đua với mọi thứ để rồi phải dở dang lời hẹn ước cho ngày trở lại. Năm năm sau, biên kịch Đoàn Minh Tuấn tiếp tục đề cập tới tình yêu trong bộ phim Đường Thư với mối tình qua cánh thư và cả những mất mát khi họ trở về. Người yêu của Tân đi lấy chồng, còn cô Dịu bé nhỏ của An thì đã mất trong một trận bom nơi hậu phương…
Sự chia ly, mất mát tiếp tục được khai thác trong bộ phim Những người viết huyền thoại của đạo diễn Bùi Tuấn Dũng năm 2013. Nghĩa – chàng giao liên gan dạ và cô văn công tên Hà cũng đã phải nói lời chia tay khi quả bom ác nghiệt lấy đi lời hẹn ước của cô khi đi qua một con suối để trở về hậu phương. Một cuộc tình vừa kịp chớm đã buông lơi như lá đỏ rời cành…
Những chia ly, mất mát, những cuộc tình không đoàn tụ là những gì phim Việt đề cập tới trong chiến tranh. Có những điểm sáng, có những rung động nhưng đâu đó thứ tình yêu thời chiến vẫn chưa khiến khán giả cảm thấy đó là một câu chuyện thực sự tròn trịa, sâu thẳm. Chúng ta có một cuộc chiến dài với nhiều đau thương mất mát, có những mối tình đã được kể ra như một huyền thoại nhưng điện ảnh vẫn còn thiếu sự quan tâm thực sự để rung cảm trước một mối tình. Đôi khi, những đổ nát trong lòng người đang yêu còn khốc liệt hơn một cuộc chiến…
 St theo thegioidienanh.vn                                           Thuận Nhân

Chia sẻ với bạn bè
 

Đĩa than mới