HÃNG PHIM TRẺ


 

Điện ảnh vẫn rất cần đồng vốn đầu tư của nhà nước

Trong quan niệm của đông đảo người xem, phim truyện màn ảnh lớn và phim truyện truyền hình đều là phim, đều là điện ảnh. Trên thực tế khi nói tới nền điện ảnh của một nước, người ta chỉ tính đến phim chiếu trên màn ảnh lớn ngoài rạp.

alt

Cảnh trong phim Rừng đen

Cũng như vậy, nói tới các Liên hoan phim trên thế giới, các giải thưởng dành cho các tác phẩm điện ảnh xuất sắc cũng chỉ hàm nghĩa các bộ phim chiếu trên màn ảnh lớn. Tuyệt nhiên không tính tới các phim nhiều tập của truyền hình. Tách bạch rành rọt như vậy để thấy nền điện ảnh của nước ta thực sự đang trong cơn bĩ cực. Vào những năm 1980, cả nước có 3, 4 hãng phim lớn (Hãng phim truyện Hà nội, Hãng phim Sài gòn giải phóng, Hãng phim Nguyễn Đình Chiểu..). Số đầu phim xuất xưởng  hàng năm đã có lúc lên tới xấp xỉ gần 30 chục bộ. Nay các hãng phim trên đều đã chuyển thành đơn vị một thành viên, tự tính toán lấy mà làm phim và nuôi nhau. Các nghệ sỹ và nhân viên kỹ thuật nằm trong biên chế nhà nước, có thâm niên và trình độ tay nghề đều không sống nổi bằng đồng lương mà phải tự đi kiếm việc ở ngoài mà làm thêm. Số đầu phim được làm ra bằng đồng vốn của Nhà nước lèo tèo chỉ còn 3,4 bộ phim/năm. Điều cần nói ngay 3,4 bộ phim này vẫn được xem là sản phẩm” rửa mặt” cho nền điện ảnh nước nhà trước đồng nghiệp, bè bạn trong khu vực và trên thế giới khi được giới thiệu tại các Liên hoan phim quốc tế (Rừng đen, Đừng đốt, Mùi cỏ cháy…).

Ấy vậy mà thi thoảng, đây đó vẫn bắt gặp giọng điệu mỉa mai, chế giễu những bộ phim được làm ra bởi đồng tiền tài trợ từ phía nhà nước. Thậm chí còn nghe thấy cả tiếng reo vui vì phim tư nhân đã và đang lấn át phim nhà nước. Đành rằng, ngay cả trong lĩnh vực văn hóa nói chung, xã hội hóa là xu thế và yêu cầu tất yếu. Nhưng có một thực tế này cũng cần tỉnh táo nhìn ra: trong vài chục bộ phim điện ảnh do tư nhân bỏ vốn rất khó chọn được vài ba bộ để chiếu cho bạn bè đồng nghiệp trong khu vực và thế giới như những tác phẩm  có chất lượng nghệ thuật và trình độ tay nghề của nền điện ảnh dân tộc hôm nay. Những người Việt Nam làm phim ở nước ngoài trong mấy chục năm qua cũng đã đóng góp những bộ phim có giá trị như Con thú tật nguyền,  Thời xa vắng, Mùi đu đủ xanh, Mùa len trâu và mới đây là Thiên mệnh anh hùng..Nhưng như báo giới đã đánh động, nhiều người trong số họ khi về làm phim tại Việt nam, đã đánh mất giọng điệu và sự nghiêm cẩn trong nghề nghiệp để nhanh chóng hội nhập vào đội ngũ những người làm phim chỉ đặt một mục đích duy nhất là kiếm tiền. Đến đây một câu hỏi nảy sinh: Vì sao nhà nước cần tiếp tục có sự đầu tư tiền bạc đáng kể, sự quan tâm hơn nữa để vực dậy và nuôi sống nền điện ảnh dân tộc ? 

alt

Poster phim Trăng nơi đáy giếng

Lý do đầu tiên mà ai cũng biết: giống như mọi hoạt động văn hóa nói chung. hoạt động điện ảnh ở nước ta hôm nay gắn chặt với hai tiếng ĐỊNH HƯỚNG. Nghĩa là sản phẩm phim ảnh không chỉ thuần túy mang thuộc tính hàng hóa. Nó vẫn phải bảo đảm chức năng nhận thức, giáo dục; vẫn là công cụ phản ánh, tuyên truyền trong guồng máy tư tưởng, văn hóa. Những nhiệm vụ, yêu cầu như vậy không thể trút lên đôi vai của nhà sản xuất phim tư nhân; cũng không thể đòi hỏi sản phẩm phim ảnh của họ đạt tới những yêu cầu như vậy. Chính nhà nước-như xưa kia-phải bỏ vốn liếng ra để gột dựng một nền điện ảnh thực hiện những chức năng mà mình giao phó, tạo ra những sản phẩm đạt yêu cầu thẩm mĩ, văn hóa của mình. Tiện thể, cũng nói ngay, chính những sản phẩm điện ảnh giàu giá trị tư tưởng, thẩm mĩ và được làm ra bởi trình độ tay nghề cao, lại không bị chi phối quá nhiều bởi các phép tính lỗ lãi- thứ điện ảnh ấy sẽ giữ chuẩn mực và làm đối trọng với những sản phẩm điện ảnh thuần túy thương mại.

Lý do thứ hai thường xem là điều đương nhiên nên còn  ít người nhận ra. Chúng ta đã có một nền điện ảnh được đặt nền móng bởi những mét phim thời sự, phóng sự quay ngay tại nơi bom rơi đạn nổ; những bộ phim truyện phục vụ đắc lực việc động viên, cổ súy nhân dân ta trong chiến đấu cũng như trong xây dựng hòa bình. Dẫu sản phẩm phim ảnh thuở đó có phạm phải căn bệnh xơ cứng, giáo điều, áp đặt; nhưng cũng xin đừng ai quên phim ảnh hồi đó lành mạnh, bổ dưỡng, tôn vinh những giá trị tinh thần, đạo lý và luôn luôn gắng gỏi vươn lên những chuẩn mực thẩm mỹ , nghề nghiệp cao. Những mặt mạnh như thế đã và sẽ bắc nhịp cầu cho điện ảnh nước ta mở thông giao lộ đến với những nền điện ảnh văn minh, tiến bộ trên thế  giới. Về phương diện này, phim thương mại thời thị trường hiện nay đang làm một bước thụt lùi so với những gì điện ảnh chính thống đã đạt được. Bởi lẽ đó nhà nước cưu mang, bảo trợ, nuôi dưỡng nền điện ảnh do chính nhà nước đẻ ra là việc làm tích cực, hiệu quả nhất giúp cho điện ảnh dân tộc tránh phải đi con đường vòng, nhanh chóng nhịp bước với các nền điện ảnh tiên tiến trên thế giới. Ý kiến quanh " Đề án chiến lược phát triển điện ảnh.." đóng góp khá tập trung khi bàn tới những  giải pháp tổng thể để làm một cuộc " đổi máu" nền điện ảnh dân tộc trước yêu cầu "số hóa" của điện ảnh toàn cầu. Đó là phải nhanh chóng đổi mới, hiện đại hóa cơ sở vật chất, kỹ thuật của việc làm phim, đồng thời cũng phải mau lẹ đưa vài trăm các chàng trai, cô gái ra nước ngoài học cả về nghệ thuật lẫn kỹ nghệ làm phim; học một cách cơ bản, dài ngày. Cả hai công việc này đòi hỏi một lượng vốn đầu tư khổng lồ, phải tính bằng những phần trăm GDP của đất nước. Liệu có một cá nhân hoặc một nhóm các nhà sản xuất phim ảnh nào chịu chi và có khả năng chi ra một lượng vốn như vậy không? Chờ đợi ở sự gom nhặt, tích tụ vốn liếng của tư nhân? Phải mất vài ba chục năm hoặc cả nửa thế kỷ, để các nhà làm phim tư nhân có đủ vốn liếng và cơ sở làm phim, vượt qua việc làm phim manh mún, gặp chăng hay chớ hiện nay, trở thành các nhà doanh nghiệp điện ảnh thực thụ.

Trong khi đó công nghệ làm phim trên thế giới vẫn phát triển với tốc độ chóng mặt. Thành thử chỉ có thể trông cậy ở nhà nước. Vào những năm 1970, 1980 để chống lại sự áp đảo của phim Hollywood, chính phủ Pháp đã tài trợ lớn cho điện ảnh. Hoặc để có một nền công nghệ  điện ảnh mạnh mẽ như hiện nay, hơn 20 năm trước chính phủ Hàn Quốc đã bỏ ra một số tiền cực lớn để đưa vài trăm sinh viên điện ảnh sang Mỹ học nghề làm phim, cũng như để đổi mới trang thiết bị điện ảnh. Mới đây, cuộc hội thảo bàn về việc làm thế nào để nâng cao chất lượng phim truyện truyền hình diễn ra ở Hà Nội, đại biểu Malaysia cho biết, để góp phần đẩy nhanh sự phát triển phim truyện truyền hình, vào năm 2006 chính phủ Malaysia đã đầu tư tới 1,6% GDP và tới năm 2015 sẽ tăng lên tới 6% GDP của nước họ. Những ví dụ như thế không thiếu. Còn con đường xã hội hóa sẽ diễn ra sao? Sẽ là nhà nước thu lại số vốn đã xuất ra bằng cách cho tư nhân thuê trường quay, trang thiết bị, ký hợp đồng để những người làm phim có nghề cộng tác với các hãng phim tư nhân. Làm được điều này nhà nước vẫn có một nền điện ảnh theo ý muốn. Đồng thời hẳn các nhà làm phim tư nhân cũng được trợ giúp rất nhiều khi có được chỗ dựa lưng là các cơ sở vật chất kỹ thuật xứng tầm và nguồn tài năng dư dả . Đây chính là lý do thứ ba giải thích vì sao nhà nước vẫn cần đầu tư thỏa đáng cho nền điện ảnh dân tộc. Vấn đề còn lại chính là nhận thức đúng đắn về vị trí và tầm quan trọng của ngành nghệ thuật điện ảnh trong đời sống văn hóa, tinh thần của xã hội. Và một tầm nhìn xa hơn nữa khi biết vận dụng điện ảnh để trợ giúp cho công việc quảng bá ra thế giới các giá trị văn hóa,du lịch, các mặt hàng là thế mạnh xuất khẩu của nước ta.

Theo thegioidienanh.vn

Chia sẻ với bạn bè
 

Đĩa than mới